احمد میدری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، روز پنجشنبه ۷ آبان ۱۴۰۵ در سفر به شهرکرد دو خبر مهم برای بازنشستگان داشت: اول اینکه همسان‌سازی (متناسب‌سازی) حقوق گروهی از بازنشستگان «به دلیل برخی پیچیدگی‌های حقوقی» هنوز انجام نشده و دوم اینکه منابع مالی آماده است و احکام گروه‌های باقی‌مانده تا بهمن‌ماه صادر و پرداخت می‌شود. در این گزارش مرور می‌کنیم چه کسانی جا مانده‌اند، زمان پرداخت معوقات بازنشستگان چیست، حکم حقوقی را از کجا ببینید و افزایش حقوق چه اثری روی سقف وام بازنشستگان دارد.
وزیر کار دقیقاً چه گفت؟
- ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار بازنشسته مشمول متناسب‌سازی حقوق هستند (خبرگزاری صدا و سیما، ۷ آبان ۱۴۰۵).
- گروهی که هنوز همسان‌سازی نشده‌اند، به گفته وزیر، بخشی از بازنشستگان وزارت کشور و آموزش‌وپرورش (فرهنگیان) هستند و جمعاً «کمتر از ۱۰۰ هزار نفر»ند. در گزارش دیگری از همین سخنان، سهم آموزش‌وپرورش «حدود ۴۰ هزار نفر» عنوان شده است.
- تأیید احکام با سازمان اداری و استخدامی کشور و تأمین پول با سازمان برنامه و بودجه است. به گفته میدری، منابع در قالب سهام شرکت‌ها تأمین و عرضه شده و «برای دی یا بهمن‌ماه آماده است».
- جمع‌بندی وزیر: احکام گروه‌های بازنشسته تا بهمن ۱۴۰۵ صادر و پرداخت اجرایی می‌شود. او تأکید کرد اجرای عجولانه می‌تواند «احساس تبعیض» در سایر گروه‌ها ایجاد کند و کار باید مرحله‌به‌مرحله پیش برود.
یک نکته مهم: وزیر تاریخ روز و جدول واریز اعلام نکرده است. بنابراین «تا بهمن» یک وعده سقف زمانی است، نه تاریخ قطعی واریز. هر پیامی که تاریخ دقیق واریز معوقات را با قطعیت اعلام می‌کند، تا اطلاعیه رسمی صندوق مربوط قابل اتکا نیست.
متناسب‌سازی ۱۴۰۵ چیست و چرا امسال مهم است؟
متناسب‌سازی حقوق بازنشستگان بر اساس جزء (۱) بند (ر) ماده (۲۸) قانون برنامه هفتم پیشرفت انجام می‌شود و هدفش کم کردن فاصله حقوق بازنشستگان با شاغلان هم‌رده است. طبق مصوبه هیئت وزیران درباره ضریب حقوق ۱۴۰۵، صندوق‌های بازنشستگی کشوری و لشکری مکلف‌اند پس از افزایش سالانه، ۳۰ درصد باقی‌مانده مابه‌التفاوت احکام متناسب‌سازی را «در سقف اعتبارات ابلاغی سازمان برنامه و بودجه» اعمال کنند. همین قید اعتبار است که زمان پرداخت را به تأمین پول گره می‌زند.
وضعیت هر گروه: تامین اجتماعی، کشوری، لشکری
| گروه | آخرین وضعیت | زمان پرداخت |
|---|---|---|
| بازنشستگان تامین اجتماعی | طبق اطلاعیه ۹ شهریور سازمان، معوقات فروردین (افزایش سالانه + مرحله سوم متناسب‌سازی) برای حدود ۵ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر به ترتیب حروف الفبا پرداخت شد. سازمان ۱۶ شهریور خبر توقف را تکذیب کرد. | مابه‌التفاوت اردیبهشت: تاریخ رسمی اعلام نشده |
| بازنشستگان کشوری (از جمله فرهنگیان) | بخشی از فرهنگیان و بازنشستگان وزارت کشور به گفته وزیر هنوز همسان‌سازی نشده‌اند. | وعده وزیر: صدور و پرداخت احکام تا بهمن ۱۴۰۵ |
| بازنشستگان لشکری (نیروهای مسلح) | مشمول همان ۳۰ درصد باقی‌مانده طبق مصوبه هیئت وزیران؛ پرداخت به تأمین اعتبار بستگی دارد. | تاریخ یکسانی اعلام نشده؛ منتظر اطلاعیه ساتا |
| بازنشستگان شرکت‌های واگذارشده (مثل صندوق فولاد) | بازنشستگان معترض گزارش داده‌اند ۳۰ درصد نهایی برای آنان اجرا نشده؛ مصوبه اصلاحی دولت فرمول جداگانه‌ای برای این گروه تعیین کرده است. | نامشخص |
برای مقایسه با سطح حقوق‌ها: حداقل مستمری بازنشستگان کشوری و لشکری در ۱۴۰۵ حدود ۱۶ میلیون و ۸۰۰ هزار تومان و حداقل مستمری تامین اجتماعی حدود ۲۱ میلیون و ۸۲۵ هزار تومان گزارش شده است (دیجی‌کالا مگ، سیر تا پیاز حقوق ۱۴۰۵). بحث دستمزد کارگران را هم در گزارش ترمیم مزد ۱۴۰۵ دنبال کنید.
حکم حقوقی و فیش را از کجا ببینیم؟
- صندوق بازنشستگی کشوری: درگاه خدمات الکترونیکی صندوق به نشانی eservices.cspf.ir، بخش «فیش و حکم حقوقی». طبق راهنمای صندوق، برای دریافت حکم به شماره دفترکل، کد ملی و شماره حساب نیاز دارید؛ دفاتر پیشخوان دولت هم با کارت ملی و شماره دفترکل حکم را صادر می‌کنند.
- بازنشستگان نیروهای مسلح: سایت سازمان تامین اجتماعی نیروهای مسلح (ساتا) به نشانی esata.ir، بخش «برگ حقوق بازنشستگان» که مشاهده فیش و حکم حقوقی و ثبت درخواست وام را دارد. تلفن ساتا ۰۹۶۲۱ است.
- بازنشستگان تامین اجتماعی: سامانه خدمات غیرحضوری تامین اجتماعی به نشانی es.tamin.ir و تلفن ۱۴۲۰.
نکته: اگر حکم جدید صادر شده ولی مبلغ واریزی با آن نمی‌خواند، ماه مربوط و نوع مطالبه (افزایش سالانه، متناسب‌سازی یا فوق‌العاده خاص) را یادداشت کنید و از مسیر رسمی همان صندوق پیگیری کنید و کد پیگیری را نگه دارید. از لینک‌هایی که در پیامک یا شبکه‌های اجتماعی با عنوان «دریافت معوقات» می‌آیند استفاده نکنید؛ این روش رایج فیشینگ است (نشانه‌های کلاهبرداری وام).
افزایش حقوق چه اثری روی سقف وام بازنشستگان دارد؟
بیشتر وام‌های ویژه بازنشستگان با کسر قسط از حقوق بازپرداخت می‌شوند؛ پس بانک یا صندوق بررسی می‌کند قسط ماهانه چه سهمی از مستمری را می‌گیرد. نتیجه عملی:
- حکم جدید = ظرفیت قسط بیشتر. وقتی متناسب‌سازی در حکم اعمال شود، مستمری خالص بالا می‌رود و در وام‌هایی که سقف قسط به درصدی از حقوق بسته است، احتمالاً مبلغ بیشتری تأیید می‌شود. مبلغ اسمی سقف هر وام اما با مصوبه خود بانک یا صندوق تعیین می‌شود و با حکم شما تغییر نمی‌کند.
- اگر منتظر متناسب‌سازی هستید، درخواست وامی که سقفش به حقوق وابسته است را بعد از صدور حکم جدید ثبت کنید تا گواهی کسر از حقوق با مبلغ تازه صادر شود.
- معوقات را صرف بازپرداخت گران‌ترین بدهی کنید، نه گرفتن وام تازه به پشتوانه پولی که هنوز واریز نشده.
- قسط را منطقی نگه دارید. با تورم سالانه ۷۶٫۸ درصدی (گزارش تورم مهر)، بهتر است مجموع اقساط از حدود یک‌سوم مستمری بیشتر نشود.
وام‌های بازنشستگان در ویکی‌کردیت
شرایط ممکن است تغییر کند؛ جزئیات به‌روز در صفحه هر وام است:
- بازنشستگان کشوری: وام بازنشستگان کشوری بانک صادرات (تا ۷۵ میلیون تومان).
- بازنشستگان تامین اجتماعی: وام ۶۰ میلیونی بازنشستگان تامین اجتماعی بانک رفاه و وام امید رفاه.
- بازنشستگان نیروهای مسلح: وام ساتا بانک سپه و مهر ایران (تا ۲۰۰ میلیون تومان)، وام بانک مهر ایران، وام مرابحه بانک تجارت و قرض‌الحسنه صندوق امام خمینی.
- فرهنگیان: وام نسیم فرهنگیان بانک سرمایه.
اگر وام فعلی‌تان قسط عقب‌افتاده دارد، راهنمای بخشودگی جریمه دیرکرد را هم ببینید.
جمع‌بندی
به گفته وزیر کار، از ۱ میلیون و ۸۰۰ هزار بازنشسته مشمول، گروهی کمتر از ۱۰۰ هزار نفری از وزارت کشور و فرهنگیان هنوز همسان‌سازی نشده‌اند و وعده صدور و پرداخت احکام تا بهمن ۱۴۰۵ داده شده است. بازنشستگان تامین اجتماعی معوقات فروردین را گرفته‌اند ولی زمان مابه‌التفاوت اردیبهشت اعلام نشده است. حکم‌تان را فقط از سامانه رسمی صندوق ببینید و اگر قصد وام دارید، بعد از صدور حکم جدید اقدام کنید.
منابع: خبرگزاری صدا و سیما و خبرکده (۷ آبان ۱۴۰۵، سخنان احمد میدری)؛ تصویب‌نامه هیئت وزیران درباره ضریب حقوق ۱۴۰۵ و اصلاحیه متناسب‌سازی (شناسنامه)؛ اطلاعیه‌های ۹ و ۱۶ شهریور سازمان تامین اجتماعی به نقل از ترندها؛ هرانا (تجمع بازنشستگان صندوق فولاد)؛ راهنمای حکم حقوقی صندوق بازنشستگی کشوری. این مطلب جنبه اطلاع‌رسانی دارد و توصیه مالی نیست.