قرار بود حقوق کارگران در نیمه دوم ۱۴۰۵ یک بار دیگر بازنگری شود. مصوبه مزد امسال که اسفند ۱۴۰۴ تصویب شد، حداقل مزد را ۶۰ درصد و سایر سطوح را ۴۵ درصد به‌اضافه مبلغ ثابت بالا برد و هم‌زمان پیش‌بینی کرد اگر هزینه‌های زندگی و تورم کالاهای اساسی به‌طور محسوس بالا رفت، دستمزد دوباره بررسی شود. حالا مهر رو به پایان است و این ترمیم هنوز روی کاغذ مانده است.
آخرین جلسه شورای عالی کار در ۲۸ شهریور بدون تعیین رقم تمام شد و قرار شد موضوع تا پیش از پایان مهر دوباره بررسی شود. اما تا امروز، ۲۹ مهر، خبری از تشکیل جلسه بعدی منتشر نشده است.
ماجرای ترمیم مزد تا امروز
- اسفند ۱۴۰۴: تصویب مزد ۱۴۰۵؛ حداقل مزد روزانه ۵۵۴ هزار و ۱۸۵ تومان و مزد پایه ماه ۳۰ روزه ۱۶ میلیون و ۶۲۵ هزار و ۵۵۰ تومان. بن کارگری هم بدون افزایش روی ۲ میلیون و ۲۰۰ هزار تومان ماند، با این قرار که بعداً بر اساس تورم کالاهای اساسی بازنگری شود.
- ۲۸ شهریور ۱۴۰۵: نشست ۳۴۵ شورای عالی کار. به گفته نمایندگان کارگری، دولت، کارفرمایان و کارگران بر «اصل لزوم ترمیم» توافق کردند و حتی تا حدودی بر سر ارقام به تفاهم رسیدند، اما قرار شد وزیر کار پیش از نهایی شدن، نظر دولت را بگیرد.
- ۲۱ مهر: نمایندگان کارگری با استناد به ماده ۱۶۸ قانون کار و بند ۱۰ مصوبه مزد ۱۴۰۵، در نامه‌ای به وزیر کار خواستار جلسه فوق‌العاده شورای عالی کار شدند.
- ۲۸ مهر: رئیس فراکسیون کارگری مجلس خواستار افزایش مزد متناسب با تورم و دست‌کم دو بار در سال شد؛ هم‌زمان بحث استیضاح وزیر کار هم مطرح شده است.
حقوق حداقلی امروز چقدر است؟
تا وقتی مصوبه جدیدی ابلاغ نشود، مبنای پرداخت همان ارقام ابتدای سال است:
- مزد پایه (ماه ۳۰ روزه): ۱۶٫۶ میلیون تومان
- حق مسکن: ۳ میلیون تومان و بن کارگری: ۲٫۲ میلیون تومان
- حق تأهل: ۵۰۰ هزار تومان و حق اولاد برای هر فرزند: ۱ میلیون و ۶۶۲ هزار تومان
جمع این اقلام برای یک کارگر مجرد حداقل‌بگیر حدود ۲۱٫۸ میلیون تومان و برای یک کارگر متأهل با دو فرزند حدود ۲۵٫۷ میلیون تومان می‌شود (پیش از کسر بیمه و بدون پایه سنوات).
شکاف مزد و معیشت: از ۴۲ به ۶۵ میلیون تومان
هزینه سبد معیشت خانوار کارگری که در دی ۱۴۰۴ حدود ۴۲ میلیون تومان محاسبه شده بود، به گفته فعالان کارگری با به‌روزرسانی بر اساس تورم شهریور از ۶۵ میلیون تومان فراتر می‌رود. یعنی دریافتی حداقلی یک خانوار چهارنفره کارگری فقط حدود ۴۰ درصد این سبد را پوشش می‌دهد.
آمار رسمی هم همین فشار را تأیید می‌کند: مرکز آمار ایران تورم نقطه‌به‌نقطه شهریور را ۸۹٫۸ درصد و تورم سالانه را ۷۳٫۶ درصد اعلام کرده؛ هر دو بالاتر از افزایش ۶۰ درصدی حداقل مزد و بسیار بالاتر از افزایش ۴۵ درصدی سایر سطوح. تورم نقطه‌به‌نقطه خوراکی‌ها که سهم بزرگی از سبد خانوارهای کم‌درآمد دارد، به ۱۲۱٫۸ درصد رسیده است.
بازار ارز هم فشار را بیشتر کرده: دلار آزاد از حدود ۲۳۲ هزار تومان در اول مهر به حدود ۲۶۴ هزار تومان در ۲۹ مهر رسیده؛ رشدی حدود ۱۴ درصدی فقط در یک ماه. علی خدایی، عضو کارگری شورای عالی کار، می‌گوید همین جهش‌ها توافق‌های شهریور را از اعتبار انداخته و قدرت خرید مزد را به سطح پایان سال ۱۳۹۱ برگردانده؛ دوره‌ای که به گفته او، مزد فقط حدود ۲۸ درصد هزینه زندگی را پوشش می‌داد.
دعوا بر سر چیست؟ مزد پایه، مزایا یا کالابرگ
- مزد پایه یا مزایا: به گفته خدایی، اختلاف اصلی نه بر سر اصل افزایش، بلکه بر سر شیوه آن است. گروه کارگری می‌خواهد افزایش روی مزد پایه بنشیند، چون مزد پایه در محاسبه حق بیمه، سنوات، عیدی و در نهایت مستمری بازنشستگی اثر دارد؛ در حالی که افزایش حق مسکن یا بن چنین اثری ندارد.
- کالابرگ جای مزد؟ محسن باقری، نماینده کارگران، می‌گوید گروه کارگری نمی‌پذیرد که افزایش اعتبار کالابرگ (که برای بخشی از مشمولان تا ۵۰۰ هزار تومان در دستور کار است) سهمی از مزد حساب شود. به گفته او، کالابرگ ابزار حمایت از نیازمندان است، نه جایگزین تعهد قانونی ماده ۴۱ قانون کار.
- ملاحظات بیمه و کارفرما: نمایندگان کارگری می‌گویند تصمیم نهایی به هماهنگی درون دولت و ملاحظات کارفرمایان و سازمان تأمین اجتماعی گره خورده است؛ چون هر افزایش مزد پایه، هم هزینه کارفرما را بالا می‌برد و هم تعهدات صندوق بازنشستگی را.
اگر ترمیم تصویب شود، از چه ماهی اعمال می‌شود؟
به گفته علیرضا حیدری، عضو خانه کارگر، بعید است افزایش احتمالی به حقوق مهر برسد؛ حتی اگر مصوبه‌ای صادر شود، آثارش احتمالاً متوجه ماه‌های آینده خواهد بود. پس در عمل، حقوق‌بگیران مشمول قانون کار باید بودجه آبان را هم با همان ارقام فعلی ببندند.
برای بازنشستگان تأمین اجتماعی هم موضوع مهم است: افزایش مزد پایه کارگران شاغل، مبنای محاسبات مستمری آینده را تغییر می‌دهد و نمایندگان کارگری خواسته‌اند ترمیم شامل بازنشستگان و مستمری‌بگیران هم بشود.
تا تصمیم شورا: حقوق‌بگیران چه کار کنند؟
- فیش حقوقی را دقیق چک کنید. مطمئن شوید مزد پایه، حق مسکن ۳ میلیونی، بن ۲٫۲ میلیونی، حق تأهل و حق اولاد درست اعمال شده و حق بیمه بر مبنای واقعی پرداخت می‌شود؛ این ارقام در مستمری آینده شما اثر دارند.
- قسط‌ها را با درآمد فعلی بسنجید، نه با افزایش احتمالی. تا وقتی رقم ترمیم ابلاغ نشده، وام جدید را طوری بگیرید که قسط آن با حقوق امروز قابل پرداخت باشد؛ یک قاعده محتاطانه این است که مجموع اقساط از حدود یک‌سوم درآمد ثابت بیشتر نشود.
- وام‌های کم‌سود مخصوص گروه خودتان را بشناسید. بازنشستگان و مستمری‌بگیران تأمین اجتماعی می‌توانند وام قرض‌الحسنه ۶۰ میلیونی بازنشستگان با کارمزد ۴ درصد، وام امید رفاه و طرح کرامت بانک رفاه را مقایسه کنند.
- برای خرید ضروری، اعتبار خرید کالا را با وام نقدی مقایسه کنید. گزینه‌هایی مثل طرح رفاه کالا، خرید اقساطی سامانه بتا بانک رفاه و وام کالاپی بانک ملی برای خرید کالای ضروری مناسب‌ترند تا وام نقدی گران‌قیمت.
- اگر قسط عقب افتاده، جریمه را جدی بگیرید. پیش از انباشته شدن جریمه دیرکرد، شرایط بخشودگی جریمه دیرکرد وام ۱۴۰۵ را بررسی کنید.
- سراغ وام‌های «فوری» و خرید امتیاز نروید. فشار معیشتی بهترین زمان برای کلاهبرداران است؛ ۷ نشانه کلاهبرداری وام فوری را بشناسید.
برای کارفرمایان کوچک
اصل ترمیم مورد پذیرش هر سه گروه قرار گرفته و احتمال تصویب یک افزایش در ماه‌های پیش رو کم نیست. کارفرمایان بهتر است در برنامه نقدینگی نیمه دوم سال، سناریوی افزایش هزینه دستمزد و حق بیمه را از حالا در نظر بگیرند و اگر برای پرداخت حقوق و بیمه به سرمایه در گردش نیاز دارند، گزینه‌هایی مثل طرح تامینو بانک رفاه (ویژه بیمه‌پردازان بزرگ) را بررسی کنند.
جمع‌بندی
پرونده ترمیم مزد ۱۴۰۵ هنوز بسته نشده، اما زمان به ضرر حقوق‌بگیران کار می‌کند: هر ماه تأخیر با تورم نقطه‌به‌نقطه نزدیک ۹۰ درصد، بخشی از قدرت خرید را برای همیشه از بین می‌برد. نگاه‌ها حالا به وزیر کار و تشکیل جلسه شورای عالی کار است؛ اینکه افزایش روی مزد پایه بنشیند یا فقط مزایا را بالا ببرد، برای شاغلان امروز و بازنشستگان فردا تفاوت بزرگی دارد. تا آن زمان، عاقلانه‌ترین کار، برنامه‌ریزی با درآمد فعلی، استفاده از وام‌های کم‌سود و پرهیز از بدهی‌های گران است.
برای خواندن بیشتر در ویکی‌کردیت:
- تورم تولیدکننده ۱۱۷ درصد شد؛ موج بعدی گرانی کالاهای صنعتی در راه است؟
- صندوق بین‌المللی پول: رکود ۷٫۶ درصدی و تورم ۷۸٫۶ درصدی
- آموزش ثبت‌نام افزایش کالابرگ در my.gov.ir
- شکاف تورمی ۱۰٫۷ واحد درصدی بین دهک‌ها
این مطلب جنبه خبری و آموزشی دارد. ارقام حقوق بر اساس مصوبه مزد ۱۴۰۵ است و با ابلاغ هر مصوبه جدید تغییر می‌کند؛ شرایط هر وام را پیش از اقدام در صفحه همان وام و سایت رسمی بانک بررسی کنید.